Trong hành trình đồng hành cùng các bạn học sinh ở môn Văn – Tiếng Việt lớp 2 mỗi ngày, tôi luôn tin rằng: “Giáo dục không chỉ dừng lại ở việc dạy các em đọc đúng, viết đẹp hay sử dụng đúng từ ngữ, viết câu văn hay. Điều quan trọng cốt lõi hơn cả chính là cần nuôi dưỡng tâm hồn, cảm xúc và khả năng sáng tạo của trẻ ngay từ những lớp đầu cấp.” Và thật hạnh phúc khi tôi được chứng kiến học sinh của mình say mê sáng tác những bài đồng dao, vè vô cùng đáng yêu, hồn nhiên mà sâu sắc, ngộ nghĩnh mà chân thực qua môn Cảm thụ Văn 2 qua nhiều năm công tác tại Trường tiểu học Công nghệ giáo dục Hà Nội.
Bài đồng dao do các bạn học sinh 2A1 Trường Tiểu học Công nghệ giáo dục Hà Nội – Alpha CGD tự sáng tác
Đồng dao là một phần đặc sắc của Văn học dân gian Việt Nam – nơi lưu giữ tiếng nói mộc mạc, bình dị của bao thế hệ cha ông ta từ xưa tới nay. Từ những câu hát ru êm đềm đến những bài vè rộn ràng trong trò chơi sân đình, đồng dao đã nuôi lớn tâm hồn trong trẻo của trẻ thơ Việt Nam qua hàng trăm năm. Những câu như “Dung dăng dung dẻ”, “Nu na nu nống” từng vang lên trong ký ức tuổi thơ của ông bà, cha mẹ chúng ta. Và hôm nay, thật vui khi thế hệ học sinh nhỏ bé của chúng ta đang tiếp nối dòng chảy ấy bằng chính sự sáng tạo của mình. Tiếng thơ ngộ nghĩnh ấy được cất lên nơi các bạn học sinh CGD đáng yêu.
Bài đồng dao do các bạn học sinh 2A1 Trường Tiểu học Công nghệ giáo dục Hà Nội – Alpha CGD tự sáng tác
Khi trẻ được làm “nhà thơ nhí”
Ở lứa tuổi 7–8, các con nhìn thế giới quan qua lăng kính phong phú và tâm hồn trong trẻo. Chỉ cần một cơn mưa nhỏ ngang qua, các em có thể gọi đó là “đội quân tí tách”; một chiếc balo cũng có thể trở thành “người bạn đồng hành”; giờ ra chơi hóa thành “vương quốc của tiếng cười” và kể cả chú cún con cũng có thể trở thành “em bé dễ thương ấy”.
Bài đồng dao do các bạn học sinh 2A1 Trường Tiểu học Công nghệ giáo dục Hà Nội – Alpha CGD tự sáng tác
Khi được khuyến khích sáng tác đồng dao, các bạn nhỏ không hề cảm thấy áp lực. Trái lại, các em coi môn học, nhiệm vụ đó là một trò chơi thú vị với âm thanh và vần điệu. Những câu thơ ngắn với thể thơ 4 chữ, có nhịp, có vần giúp trẻ dễ làm, dễ nhớ, dễ đọc và dễ thể hiện cảm xúc.
Bài đồng dao do các bạn học sinh 2A1 Trường Tiểu học Công nghệ giáo dục Hà Nội – Alpha CGD tự sáng tác
Điều ấn tượng nhất là mỗi bài đồng dao đều mang dấu ấn riêng. Có em viết về mẹ em thích ăn kem, có em viết về thầy giáo em to khoẻ, có em kể chuyện các bạn lớp mình chân thực, mộc mạc mà dí dỏm vô cùng. Có những câu còn vụng về, đôi khi chưa tròn vần, chưa đúng nội dung nhưng chính sự mộc mạc ấy lại khiến người nghe mỉm cười, thậm chí bài đồng dao ngộ nghính lại trở thành liều thuốc bổ xua tan bao mệt mỏi của các bậc phụ huynh.
Bài đồng dao do các bạn học sinh 2A1 Trường Tiểu học Công nghệ giáo dục Hà Nội – Alpha CGD tự sáng tác
Giá trị giáo dục từ những câu vè nhỏ xinh
Với người lớn, có thể nghĩ rằng làm đồng dao chỉ đơn giản là hoạt động vui vẻ, đơn giản. Tuy nhiên, dưới góc độ giáo dục, đây là hình thức học tập tích hợp mang lại nhiều giá trị với học sinh.
Bài đồng dao do các bạn học sinh 2A1 Trường Tiểu học Công nghệ giáo dục Hà Nội – Alpha CGD tự sáng tác
Thứ nhất, đồng dao giúp phát triển ngôn ngữ
Khi sáng tác, trẻ phải suy nghĩ để từ phù hợp, ghép câu có nhịp điệu, lựa chọn tiếng để gieo vần. Quá trình ấy giúp vốn từ của các em phong phú hơn, khả năng diễn đạt tường minh và linh hoạt hơn. Trẻ học cách sử dụng từ ngữ chính xác, giàu hình ảnh, có giá trị văn học.
Bài đồng dao do các bạn học sinh 2A1 Trường Tiểu học Công nghệ giáo dục Hà Nội – Alpha CGD tự sáng tác
Thứ hai, đồng dao rèn luyện tư duy sáng tạo
Đồng dao khuyến khích trẻ quan sát sự vật dưới nhiều góc nhìn khác nhau. Các em biết tưởng tượng, so sánh, nhân hóa. Não bộ được kích hoạt đa chiều thông qua việc tìm ý tưởng mới, tạo nhịp điệu mới, vần mới, không chỉ vần chân mà còn vần lưng câu.
Bài đồng dao do các bạn học sinh 2A1 Trường Tiểu học Công nghệ giáo dục Hà Nội – Alpha CGD tự sáng tác
Thứ ba, nuôi dưỡng cảm xúc tích cực
Khi tìm được từ hay, gieo vần, các em vô cùng phấn khích. Các em liên tưởng các sự vật mới lạ, được cô giáo khen, các em có cảm xúc tích cực trong giờ học. Khi đọc bài đồng dao của mình trước lớp và nhận được tràng vỗ tay từ bạn bè, các em cảm thấy được ghi nhận. Sự tự tin ấy sẽ được bồi đắp từng ngày. Các em học cách mạnh dạn bày tỏ suy nghĩ của mình và tiếp tục phấn đấu ở những nhiệm vụ lần sau khi được cô giao.
Bài đồng dao do các bạn học sinh 2A1 Trường Tiểu học Công nghệ giáo dục Hà Nội – Alpha CGD tự sáng tác
Thứ tư, giữ gìn bản sắc văn hóa
Trong bối cảnh hiện nay, khi có nhiều thiết bị công nghệ hiện đại tiên tiến, việc trẻ được tiếp cận và yêu thích đồng dao chính là cách giữ gìn nét đẹp truyền thống văn hoá dân tộc. Các em được tự hào rằng: Tiếng Việt không chỉ là công cụ giao tiếp mà còn là kho tàng âm thanh giàu nhạc tính và cảm xúc.
Bài đồng dao do các bạn học sinh 2A1 Trường Tiểu học Công nghệ giáo dục Hà Nội – Alpha CGD tự sáng tác
Những chủ đề gần gũi, chân thực
Điều khiến tôi xúc động nhất là nội dung các em lựa chọn đều rất gần gũi. Không cần điều gì lớn lao, chỉ từ cuộc sống hằng ngày, các em đã tạo nên những câu thơ nhỏ xinh. Bạn Nguyễn Đức Khánh lớp 2A1 – cậu trò đáng yêu mà tôi hay thường gọi là “Nhà thơ nhí”, em viết bài: Đồng dao về Trung thu:
“Trung thu của em
Đêm trăng sáng quá
Con cá màu cam
Bầu trời xanh lam
Có bánh trung thu
Có cái đèn cù
Chú Cuội đến thăm
Chị Hằng cũng vậy
Em thấy hoa cúc
Con chúc ông bà
Luôn luôn mạnh khoẻ.”
Những từ ngữ của các em học sinh lớp 2A1 không cầu kỳ nhưng chứa đựng tình yêu gia đình, yêu trường lớp, bạn bè và niềm vui học tập. Qua đồng dao, các em được thấy thế giới nội tâm trong sáng của mình.
Bài đồng dao do các bạn học sinh 2A1 Trường Tiểu học Công nghệ giáo dục Hà Nội – Alpha CGD tự sáng tác
Phù hợp với định hướng giáo dục hiện nay
Và từ đó, học sinh cần được phát triển toàn diện cả về kiến thức, kỹ năng và phẩm chất. Hoạt động sáng tác Đồng dao đáp ứng tốt mục tiêu đó.
Khi học Đồng dao, trẻ không chỉ học kiến thức ngôn ngữ mà còn được rèn kỹ năng giao tiếp, hợp tác khi làm việc nhóm, biết quan sát, lắng nghe và tôn trọng ý kiến của bạn. Đồng thời, qua việc học này, các em còn có thể đáp ứng 6 giá trị cốt lõi mà trường Alpha CGD đang hướng tới trong năm học này: yêu thương, tôn trọng, trách nhiệm, thích ứng, sáng tạo và đam mê.
Bài đồng dao do các bạn học sinh 2A1 Trường Tiểu học Công nghệ giáo dục Hà Nội – Alpha CGD tự sáng tác
Việc “Học đi đôi với hành”, học kiến thức mới thông qua trải nghiệm sáng tạo giúp tiết học trở nên sinh động hơn. Trẻ “học mà chơi – chơi mà học”, tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên, nhẹ nhàng mà hiệu quả.
Sự đồng hành quan trọng của gia đình
Khả năng sáng tạo, niềm đam mê của các em sẽ được nuôi dưỡng bền vững hơn nếu nhận được sự khích lệ, động viên của bố mẹ. Bố mẹ hãy đồng hành cùng cô trò nhé:
– Trò chuyện nhiều hơn với con về nội dung bài học ở lớp.
– Dành thời gian lắng nghe con đọc bài đồng dao con vừa sáng tác.
– Khuyến khích con ghi chép vào một cuốn sổ nhỏ để lưu giữ kỷ niệm như một tập thơ.
– Động viên khi con còn mắc lỗi thay vì chê trách.
– Cùng con đọc thêm những bài đồng dao truyền thống để mở rộng vốn từ và hiểu biết. Chỉ một lời khen nhẹ nhàng như: “Con nghĩ ra câu này hay quá!” cũng đủ để trẻ vui cả ngày. Sự khích lệ đúng lúc sẽ trở thành nguồn động lực lớn lao.
Gieo hạt giống yêu thương, niềm đam mê và sáng tạo
Mỗi đứa trẻ đều là một hạt giống nhỏ riêng biệt. Có em mạnh dạn, tự tin, có em trầm lắng, nhiều tâm tư; có em thích kể chuyện, có em thích vần điệu. Khi được tạo điều kiện thể hiện bản thân, các em học cách tôn trọng sự khác biệt và yêu quý bạn bè.
Bài đồng dao do các bạn học sinh 2A1 Trường Tiểu học Công nghệ giáo dục Hà Nội – Alpha CGD tự sáng tác
Một bài đồng dao ngày hôm nay có thể chỉ là vài dòng ngắn ngủi, nhưng đó là cả bước khởi đầu cho khả năng diễn đạt và tư duy sáng tạo sau này nơi con. Biết đâu trong số các em sẽ có những em tiếp tục nuôi dưỡng niềm đam mê văn chương trong tương lai và trở thành những nhà văn, nhà thơ. Điều quan trọng nhất không phải là các con viết hay đến đâu, hay viết để làm gì to lớn, mà là các em cảm thấy hạnh phúc khi được viết. Niềm vui ấy chính là nền tảng của việc học tập tích cực, chủ động, học tập suốt đời.
Lời nhắn nhủ yêu thương
Cô Thu Trang xin gửi lời biết ơn sâu sắc tới quý phụ huynh đã luôn tin tưởng và đồng hành cùng nhà trường. Chính sự quan tâm, phối hợp của gia đình đã tạo nên môi trường giáo dục ấm áp và hiệu quả. Bởi tuổi thơ của mỗi người chỉ đến một lần. Những câu đồng dao nhỏ bé hôm nay có thể đơn sơ, nhưng sẽ trở thành ký ức đẹp tuyệt vời theo các con suốt cuộc đời.
Trân trọng và biết ơn!
Cô Thu Trang và các bạn học sinh lớp 2A1 – tác giả của những bài đồng dao gần gũi mà lại rất dễ thương
